กำลังจะแต่งงานที่ฝรั่งเศส แล้ว Mairie หรือ Notaire พูดถึงคำว่า Contrat de mariage

หลายคนได้ยินคำว่า “สัญญาแต่งงาน” แล้วอาจเข้าใจว่าเป็นเอกสารที่ต้องทำก่อนจดทะเบียนสมรส หรือเป็นเอกสารที่ใช้ยืนยันว่าเราแต่งงานกัน

จริง ๆ แล้ว Contrat de mariage ไม่ใช่ทะเบียนสมรส และไม่ใช่เอกสารที่ทำให้คนสองคนกลายเป็นคู่สมรสครับ

แต่เป็นสัญญาที่ใช้กำหนด ระบบทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส (régime matrimonial) ว่าหลังแต่งงานแล้ว ทรัพย์สิน เงิน และหนี้สินของคู่สมรสจะอยู่ภายใต้กติกาแบบใด

และที่สำคัญคือ…

แต่งงานที่ฝรั่งเศส ไม่ได้แปลว่าทุกคู่ต้องทำสัญญาแต่งงาน

มาทำความเข้าใจกันครับ 👇

1. Contrat de mariage คืออะไร 📑

ตามกฎหมายฝรั่งเศส Contrat de mariage คือสัญญาทางกฎหมายที่คู่รักสามารถจัดทำเพื่อเลือกระบบทรัพย์สินที่จะใช้ระหว่างการสมรส

ระบบดังกล่าวเรียกว่า

Régime matrimonial

ซึ่งเป็นกฎที่กำหนดความสัมพันธ์ด้านทรัพย์สินและการเงินระหว่างคู่สมรส รวมถึงสถานะของทรัพย์สินแต่ละประเภท

หากคู่รักต้องการทำ Contrat de mariage ก่อนแต่งงาน จะต้องดำเนินการกับ Notaire และสัญญาต้องจัดทำก่อนพิธีสมรส

2. ทุกคนที่แต่งงานในฝรั่งเศสต้องทำสัญญาแต่งงานไหม 🤔

ไม่จำเป็นครับ

กฎหมายฝรั่งเศสไม่ได้บังคับให้คู่สมรสทุกคู่ต้องมี Contrat de mariage

หากแต่งงานโดย ไม่ได้ทำสัญญาแต่งงาน คู่สมรสจะอยู่ภายใต้ระบบทรัพย์สินตามกฎหมายโดยอัตโนมัติ ซึ่งเรียกว่า

Communauté réduite aux acquêts

ดังนั้นคำว่า

“Mariage sans contrat”

ไม่ได้หมายความว่าแต่งงานโดยไม่มีระบบทรัพย์สิน

แต่หมายความว่า คู่สมรสไม่ได้เลือกระบบอื่นผ่านสัญญา และจึงใช้ระบบที่กฎหมายกำหนดให้โดยอัตโนมัติ

3. ถ้าไม่ทำสัญญาแต่งงาน ทรัพย์สินจะเป็นอย่างไร 🏠💶

ภายใต้ระบบ communauté réduite aux acquêts ต้องแยกให้ออกระหว่างทรัพย์สินส่วนตัวกับทรัพย์สินร่วม

พูดแบบง่าย ๆ คือ

ทรัพย์สินที่มีอยู่ก่อนแต่งงาน

โดยหลักยังคงเป็น ทรัพย์สินส่วนตัวของแต่ละฝ่าย

ตัวอย่างเช่น ก่อนแต่งงานฝ่ายหนึ่งมีบ้านหรือมีทรัพย์สินบางอย่างอยู่แล้ว การแต่งงานไม่ได้ทำให้ทรัพย์สินนั้นกลายเป็นของอีกฝ่ายครึ่งหนึ่งโดยอัตโนมัติ

ทรัพย์สินที่ได้มาระหว่างการสมรส

ทรัพย์สินบางประเภทที่ได้มาระหว่างการสมรสจะอยู่ใน ทรัพย์สินร่วมของคู่สมรส

มรดกหรือทรัพย์สินที่ได้รับเป็นการส่วนตัว

ทรัพย์สินบางประเภท เช่น มรดกหรือการให้โดยเสน่หาแก่คู่สมรสฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง โดยหลักสามารถยังคงเป็นทรัพย์สินส่วนตัวของฝ่ายนั้น

ดังนั้นประโยคที่ว่า

“แต่งงานในฝรั่งเศสแล้ว ทุกอย่างจะกลายเป็นของคนละครึ่งทันที”

จึงเป็นการอธิบายที่ง่ายเกินไปครับ

รายละเอียดจริงต้องดูทั้ง ที่มาของทรัพย์สิน เวลาที่ได้มา และ régime matrimonial ที่คู่สมรสใช้

4. แล้วทำไมบางคู่ถึงเลือกทำ Contrat de mariage ✍️

เพราะระบบตามกฎหมายอาจไม่เหมาะกับสถานการณ์ของทุกคู่

ตัวอย่างเช่น

คนหนึ่งมีทรัพย์สินจำนวนมากก่อนแต่งงาน
คนหนึ่งประกอบธุรกิจและมีความเสี่ยงด้านหนี้สิน
ต่างฝ่ายต่างต้องการแยกทรัพย์สินให้ชัดเจน
มีบุตรจากความสัมพันธ์ครั้งก่อน
มีทรัพย์สินอยู่ในหลายประเทศ
หรือคู่สมรสถือคนละสัญชาติ

ในกรณีเหล่านี้ คู่รักอาจต้องการพูดคุยกับ Notaire เพื่อเลือกระบบทรัพย์สินที่เหมาะสมกับสถานการณ์ของตัวเอง

Service-Public ยังระบุด้วยว่า คำแนะนำจาก Notaire มีความสำคัญเป็นพิเศษเมื่อคู่สมรสฝ่ายหนึ่ง ไม่ได้ถือสัญชาติฝรั่งเศสเพราะอาจมีประเด็นเรื่องกฎหมายของประเทศต่าง ๆ รวมถึงผลทางแพ่งและภาษีเข้ามาเกี่ยวข้อง

สำหรับคู่ ไทย–ฝรั่งเศส จุดนี้จึงควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษครับ 🇹🇭🇫🇷

5. สัญญาแต่งงานเลือกอะไรได้บ้าง ⚖️

Contrat de mariage ไม่ได้มีเพียงรูปแบบเดียว

คู่รักสามารถปรึกษา Notaire เพื่อเลือกระบบทรัพย์สินที่กฎหมายรองรับและเหมาะกับสถานการณ์ของตนเอง

ตัวอย่างระบบที่พบบ่อย ได้แก่

Séparation de biens

เป็นระบบแยกทรัพย์สิน

โดยหลักทรัพย์สินของแต่ละฝ่ายยังคงแยกจากกัน และแต่ละฝ่ายมีสิทธิในการบริหารและจัดการทรัพย์สินส่วนตัวของตนเอง ทั้งนี้ยังมีหน้าที่บางประการจากการสมรสที่ต้องปฏิบัติร่วมกัน

Communauté universelle

เป็นระบบที่กำหนดให้ทรัพย์สินอยู่ในกองทรัพย์สินร่วมในขอบเขตที่กว้างกว่าระบบปกติ โดยรายละเอียดสามารถขึ้นอยู่กับข้อกำหนดในสัญญา

Participation aux acquêts

ระหว่างการสมรส ระบบนี้มีลักษณะใกล้เคียงกับการแยกทรัพย์สิน แต่เมื่อการสมรสสิ้นสุด เช่น จากการหย่าหรือการเสียชีวิต จะมีการคำนวณการเพิ่มขึ้นของทรัพย์สินของแต่ละฝ่ายตามหลักของระบบนี้

นอกจากนี้ยังสามารถมีการปรับรายละเอียดบางประการให้เหมาะสมกับคู่สมรสได้ ภายใต้ข้อจำกัดของกฎหมาย

ดังนั้นจึงไม่มีคำตอบว่าระบบใด “ดีที่สุดสำหรับทุกคน”

ควรเลือกตามทรัพย์สิน อาชีพ ครอบครัว บุตร หนี้สิน และสถานการณ์ระหว่างประเทศของคู่สมรสแต่ละคู่

6. ต้องไปทำสัญญาแต่งงานที่ไหน 🏛️

หากต้องการทำ Contrat de mariage ในประเทศฝรั่งเศส ต้องติดต่อ

Notaire

ไม่ใช่ Mairie

Notaire จะสอบถามเกี่ยวกับสถานการณ์ของคู่รัก เช่น

ทรัพย์สินของแต่ละฝ่าย
มีบุตรหรือไม่ รวมถึงบุตรจากความสัมพันธ์เดิม
สถานการณ์ด้านอาชีพ

จากนั้น Notaire จะให้คำแนะนำและจัดทำสัญญาตามระบบที่คู่รักเลือก

Service-Public แนะนำให้ดำเนินการ ล่วงหน้าหลายสัปดาห์ก่อนวันแต่งงาน เพราะ Contrat de mariage ต้องจัดทำก่อนพิธีสมรส

7. แล้ว Mairie เกี่ยวอะไรกับสัญญาแต่งงาน 🏛️💍

Mairie เป็นหน่วยงานที่ดำเนินการเรื่อง การจดทะเบียนสมรส

ส่วน Contrat de mariage จัดทำกับ Notaire

หากคู่รักทำ Contrat de mariage แล้ว จะได้รับเอกสารรับรองจาก Notaire และต้องนำ certificat du notaire ไปประกอบ dossier การแต่งงานกับ Mairie ตามขั้นตอนที่เกี่ยวข้อง

ดังนั้นสามารถจำง่าย ๆ ว่า

Notaire → Contrat de mariage
⬇️
Mairie → Mariage

สองเรื่องนี้เกี่ยวข้องกัน แต่ไม่ใช่เอกสารเดียวกันครับ

8. ถ้าแต่งงานไปแล้ว ยังทำหรือเปลี่ยนสัญญาได้ไหม 🔄

สามารถทำได้

หากแต่งงานโดยไม่มี Contrat de mariage หรือมีสัญญาอยู่แล้วแต่ภายหลังต้องการเปลี่ยน régime matrimonial สามารถดำเนินการผ่าน Notaire ได้

แต่ขั้นตอนหลังแต่งงานจะต่างจากการจัดทำสัญญาก่อนแต่งงาน

การเปลี่ยน régime matrimonial ต้องได้รับความยินยอมจากคู่สมรสทั้งสองฝ่ายและต้องดำเนินการผ่าน Notaire

ในบางกรณีต้องมีการแจ้ง บุตรที่บรรลุนิติภาวะ เจ้าหนี้ หรือบุคคลอื่นที่เกี่ยวข้อง และหากมีผู้คัดค้าน อาจต้องเข้าสู่กระบวนการ homologation ต่อศาล

ดังนั้น หากกำลังวางแผนแต่งงานและทราบอยู่แล้วว่าต้องการระบบทรัพย์สินแบบใด การพูดคุยกับ Notaire ก่อนวันแต่งงานมักช่วยให้เห็นภาพได้ชัดเจนกว่า

9. สัญญาแต่งงานกำหนดอะไรก็ได้หรือเปล่า 🚨

ไม่ได้ครับ

แม้คู่รักจะทำ Contrat de mariage แต่ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถเขียนข้อตกลงอะไรก็ได้แล้วมีผลตามกฎหมายทั้งหมด

สัญญายังต้องเคารพกฎที่กฎหมายกำหนด เช่น

สิทธิและหน้าที่พื้นฐานที่เกิดจากการสมรส
กฎเกี่ยวกับอำนาจปกครองบุตร
กฎเกี่ยวกับลำดับทายาทตามกฎหมาย

Notaire จึงไม่ได้มีหน้าที่เพียงร่างเอกสาร แต่มีหน้าที่ให้คำแนะนำแก่คู่สมรสด้วย

10. คู่ไทย–ฝรั่งเศสควรคิดเรื่องอะไรเป็นพิเศษ 🇹🇭🤝🇫🇷

คู่รักที่ถือคนละสัญชาติอาจมีสถานการณ์ซับซ้อนกว่าคู่ที่มีทรัพย์สินและชีวิตทั้งหมดอยู่ในประเทศเดียว

ตัวอย่างเช่น

ฝ่ายหนึ่งมีบ้านในประเทศไทย
อีกฝ่ายมีอสังหาริมทรัพย์ในฝรั่งเศส
มีบัญชีหรือการลงทุนอยู่หลายประเทศ
มีธุรกิจส่วนตัว
มีบุตรจากความสัมพันธ์เดิม
หรือวางแผนย้ายประเทศหลังแต่งงาน

กรณีเหล่านี้ไม่ควรตัดสินใจเลือกระบบทรัพย์สินจากคำแนะนำทั่วไปบนอินเทอร์เน็ตเพียงอย่างเดียว

ควรอธิบายสถานการณ์จริงให้ Notaire ทราบ โดยเฉพาะว่า

คู่สมรสฝ่ายหนึ่งเป็นคนไทย และอาจมีทรัพย์สินหรือความเกี่ยวข้องทางกฎหมายกับประเทศไทย

เพื่อให้ Notaire สามารถพิจารณาประเด็นระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องได้อย่างเหมาะสม

สรุปง่าย ๆ Contrat de mariage คืออะไร 🧭

Contrat de mariage = สัญญาที่ใช้กำหนดระบบทรัพย์สินระหว่างคู่สมรส

ไม่ใช่ทะเบียนสมรส และไม่ใช่เอกสารที่ทุกคู่ต้องทำ

ถ้าจะแต่งงานในฝรั่งเศส สามารถเข้าใจภาพรวมได้ดังนี้

① คุยกันเรื่องทรัพย์สินและสถานการณ์ของทั้งสองฝ่าย
⬇️
② ถ้าไม่ทำสัญญา → โดยทั่วไปใช้ régime légal หรือ communauté réduite aux acquêts
⬇️
③ ถ้าต้องการระบบอื่น → นัดหมาย Notaire
⬇️
④ Notaire ให้คำแนะนำและจัดทำ Contrat de mariage
⬇️
⑤ ทำสัญญาให้เรียบร้อยก่อนพิธีสมรส
⬇️
⑥ นำ certificat du notaire ไปประกอบ dossier กับ Mairie
⬇️
⑦ จดทะเบียนสมรสตามขั้นตอนของ Mairie

สิ่งสำคัญคือ ไม่ควรเลือก contrat de mariage เพียงเพราะได้ยินว่าระบบหนึ่ง “ดีกว่า” อีกระบบหนึ่ง

เพราะระบบที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับทรัพย์สิน อาชีพ หนี้สิน บุตร แผนชีวิต และประเทศที่เกี่ยวข้องของแต่ละคู่

แล้ว Midithai ช่วยอะไรได้บ้าง 🇹🇭🤝🇫🇷

Midithai ไม่ใช่ Notaire และไม่ได้ให้คำปรึกษาว่าคู่สมรสควรเลือกระบบทรัพย์สินแบบใด

เรื่องการเลือก régime matrimonial และการจัดทำ Contrat de mariage ควรปรึกษา Notaire โดยตรง

แต่หากเป็นคู่ไทย–ฝรั่งเศสและมีเอกสารภาษาไทยหรือภาษาฝรั่งเศสที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการ Midithai สามารถช่วยในส่วนของ

📄 การแปลเอกสารไทย ↔ ฝรั่งเศส
⚖️ การแปลเอกสารทางกฎหมายและเอกสารประกอบ
🔖 งานแปลรับรองตามประเภทของเอกสาร
🗣️ การล่ามไทย–ฝรั่งเศสตามลักษณะการนัดหมาย
📑 การตรวจสอบเอกสารเบื้องต้นก่อนส่งแปล

หาก Notaire แจ้งรายการเอกสารที่ต้องการแล้ว สามารถส่งรายการดังกล่าวพร้อมเอกสารมาให้เราตรวจสอบก่อนเริ่มงานได้ครับ

📧 contact@midithai.com
🌐 www.midithai.com

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อช่วยทำความเข้าใจ Contrat de mariage และ régime matrimonial ในประเทศฝรั่งเศส ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมายหรือคำแนะนำในการเลือกระบบทรัพย์สิน คู่สมรสแต่ละคู่มีสถานการณ์แตกต่างกัน โดยเฉพาะคู่สมรสต่างสัญชาติหรือผู้ที่มีทรัพย์สินในหลายประเทศ ควรปรึกษา Notaire หรือผู้เชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้องก่อนตัดสินใจ